Πώς βρίσκετε βίντεο Creative Commons στο YouTube (και πώς αναφέρετε σωστά τον δημιουργό)
Ψάχνετε βίντεο που πραγματικά επιτρέπεται να επαναχρησιμοποιήσετε; Το YouTube έχει ενσωματωμένη λύση: το Creative Commons. Οι δημιουργοί που επιλέγουν αυτή την άδεια επιτρέπουν σε όλους να επαναχρησιμοποιούν τη δουλειά τους — αρκεί να αναφέρουν τον δημιουργό. Δείτε πώς βρίσκετε αυτά τα βίντεο, πώς ελέγχετε την άδεια και πώς αναφέρετε σωστά τον δημιουργό.
Τι είναι το Creative Commons στο YouTube;
Το Creative Commons (CC) είναι ένα σύνολο δωρεάν, τυποποιημένων αδειών που επιτρέπουν στους δημιουργούς να μοιράζονται τη δουλειά τους με τους δικούς τους όρους. Στο YouTube, όταν ανεβάζουν ένα βίντεο, οι δημιουργοί μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο άδειες:
- Τυπική άδεια YouTube — η προεπιλογή. Οι άλλοι μπορούν να βλέπουν το βίντεο στο YouTube, αλλά όχι να το επαναχρησιμοποιούν.
- Creative Commons – Αναφορά Δημιουργού (CC BY) — ο καθένας μπορεί να επαναχρησιμοποιεί, να διασκευάζει και να μοιράζεται το βίντεο, ακόμη και για εμπορικούς σκοπούς, αρκεί να αναφέρει τον δημιουργό.
Δηλαδή, όταν ένα βίντεο έχει άδεια CC BY, ο δημιουργός έχει ήδη δώσει άδεια για επαναχρησιμοποίηση με αναφορά.
Πώς βρίσκετε βίντεο Creative Commons
Στον υπολογιστή:
- Αναζητήστε στο YouTube αυτό που χρειάζεστε, για παράδειγμα «διάλεξη ιστορίας» ή «ήχοι της φύσης».
- Πατήστε Φίλτρα πάνω από τα αποτελέσματα.
- Στην ενότητα Δυνατότητες, επιλέξτε Creative Commons.
Τώρα τα αποτελέσματα δείχνουν μόνο βίντεο που έχουν δημοσιευτεί με CC BY. Το φίλτρο υπάρχει και στην έκδοση του ιστότοπου για κινητά· στην εφαρμογή οι επιλογές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την έκδοση.
Πώς ελέγχετε την άδεια ενός βίντεο
Μην βασίζεστε σε έναν τίτλο που γράφει «ελεύθερο για χρήση». Ελέγξτε την ίδια την άδεια:
- Ανοίξτε το βίντεο και αναπτύξτε την περιγραφή (πατήστε …περισσότερα).
- Μετακινηθείτε μέχρι κάτω. Ένα βίντεο Creative Commons δείχνει μια γραμμή όπως «Άδεια: Άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού (επιτρέπεται η επαναχρησιμοποίηση)».
- Αν δεν υπάρχει αυτή η γραμμή, θεωρήστε ότι το βίντεο έχει την τυπική άδεια.
Διαβάστε επίσης την περιγραφή για τυχόν επιπλέον όρους. Ορισμένοι δημιουργοί ζητούν συγκεκριμένο κείμενο αναφοράς ή σύνδεσμο προς το κανάλι τους.
Προσοχή στο περιεχόμενο μέσα στο βίντεο
Ένας δημιουργός μπορεί να δώσει άδεια μόνο για όσα του ανήκουν. Ένα βίντεο CC μπορεί να περιέχει κομμάτια που ανήκουν σε άλλον — ένα απόσπασμα ταινίας, ένα λογότυπο, μια φωτογραφία ή ήχο παρασκηνίου από άλλη πηγή. Αν ένα μέρος του βίντεο προέρχεται εμφανώς από αλλού, αυτό το μέρος δεν καλύπτεται από την άδεια του δημιουργού. Αν έχετε αμφιβολίες, ρωτήστε τον δημιουργό.
Πώς αναφέρετε τον δημιουργό
Μια καλή αναφορά περιλαμβάνει τέσσερα στοιχεία: τίτλο, δημιουργό, πηγή και άδεια (στα αγγλικά συνοψίζονται συχνά ως TASL):
| Στοιχείο | Παράδειγμα |
|---|---|
| Τίτλος | «Γνωριμία με τα ηφαίστεια» |
| Δημιουργός | Μαρία Παράδειγμα (κανάλι: Η Μαρία εξηγεί) |
| Πηγή | σύνδεσμος προς το βίντεο στο YouTube |
| Άδεια | CC BY, με σύνδεσμο προς την άδεια |
Όλα μαζί, μια αναφορά μπορεί να μοιάζει έτσι:
«Γνωριμία με τα ηφαίστεια» της Μαρίας Παράδειγμα (https://www.youtube.com/watch?v=…), με άδεια CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.el).
Βάλτε την αναφορά εκεί όπου θα τη δει ο κόσμος: στην περιγραφή του βίντεό σας, στις σημειώσεις του επεισοδίου, στο τέλος της παρουσίασής σας ή στη σελίδα όπου χρησιμοποιείται ο ήχος. Αν αλλάξατε το πρωτότυπο (το κόψατε, το μίξατε ή προσθέσατε σχόλια), αναφέρετέ το — για παράδειγμα «επεξεργασμένη εκδοχή του πρωτοτύπου».
Άλλες πηγές για βίντεο που μπορείτε να επαναχρησιμοποιήσετε
- Αρχεία κοινού κτήματος, όπως το Internet Archive και πολλές εθνικές βιβλιοθήκες.
- Δημόσιοι φορείς και διαστημικές υπηρεσίες, που συχνά δημοσιεύουν υλικό ελεύθερο για χρήση στη χώρα τους (ελέγξτε τους όρους κάθε ιστότοπου).
- Οι ιστότοποι των ίδιων των δημιουργών, όπου κάποιοι προσφέρουν δωρεάν λήψεις με σαφείς κανόνες χρήσης.
Μετατροπή βίντεο Creative Commons σε MP3
Επειδή η άδεια CC BY επιτρέπει την επαναχρησιμοποίηση, η μετατροπή ενός βίντεο Creative Commons σε ήχο — για ένα κομμάτι podcast, μια παρουσίαση ή για ακρόαση χωρίς σύνδεση — είναι ακριβώς το είδος χρήσης που έχει αποδεχτεί ο δημιουργός. Επικολλήστε τον σύνδεσμο στο YT to MP3, κατεβάστε το MP3 και μην ξεχάσετε την αναφορά.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
- Χρησιμοποιήστε Φίλτρα → Δυνατότητες → Creative Commons στην αναζήτηση του YouTube.
- Ελέγξτε τη γραμμή της άδειας στο κάτω μέρος της περιγραφής.
- Προσέξτε το περιεχόμενο τρίτων μέσα στο βίντεο.
- Αναφέρετε τίτλο, δημιουργό, πηγή και άδεια όπου κι αν το χρησιμοποιήσετε.
